Deel met anderen!

Interessant? Deel deze tip gerust!

Dat of wat? Een grammaticale uitglijder.

Schrijvers die taalfouten maken, lopen het risico een onprofessionele indruk te maken. Veel lezers storen zich namelijk enorm aan incorrect taalgebruik.

Neem nu de kwestie dat/wat.

In onze spreektaal is het onderscheid tussen dat en wat aan het verwateren. Dit kunnen we niet tegenhouden; onze taal verandert nu eenmaal.

Maar in geschreven taal doe je er nog steeds goed aan de taalregels te volgen.

 

Verkeerd gebruik van dat/wat kan zelfs tot miscommunicatie leiden.

 

Zoek het verschil

Wat is volgens jou het verschil tussen deze zinnen:

  • De directie weigerde het voorstel te bespreken dat de medezeggenschapsraad onaanvaardbaar vindt.
  • De directie weigerde het voorstel te bespreken, wat de medezeggenschapsraad onaanvaardbaar vindt.

Dit is het verschil:

In de eerste zin vindt de raad het voorstel onaanvaardbaar. En in de tweede zin vindt de raad de weigering onaanvaardbaar.

 

Wanneer gebruik je nu ‘dat’ of ‘wat’?

Eigenlijk zijn de regels best simpel:

Dat
(1) ‘Dat’ gebruik je wanneer je verwijst naar een onzijdig zelfstandig naamwoord (een het-woord): het rapport, het idee.

Wat
(2) ‘Wat’ gebruik je wanneer je verwijst naar een onbepaald (niet specifiek) woord zoals ‘iets’, ‘niets’ of ‘alles’.

Je gebruikt ook ‘wat’ wanneer je verwijst naar:

(3) de hele voorafgaande zin

(4) woorden met een overtreffende trap

Voorbeelden

(1) Het adviesrapport dat ik geschreven heb. ‘Dat’ verwijst naar een zelfstandig naamwoord: het adviesrapport.

(2) Dit is het enige wat ik voor je kan doen. ‘Wat’ verwijst naar het onbepaalde woord ‘enige’.

(3) Hij had het advies veranderd, wat wij goed vonden. ‘Wat’ verwijst naar het hele gedeelte tot de komma.

(4) Dat is het eerste wat je morgenochtend moet doen. ‘Wat’ verwijst naar een overtreffende trap, het eerste.

Test je kennis

Dit is het gebouw (dat of wat) de gemeente wil kopen.

Dat. Het gebouw is een bepaald woord, je kunt het aanwijzen.

De voorzitter sprak uitgebreid over de voorgeschiedenis, (dat of wat) niet door iedereen op prijs werd gesteld.

Wat. Verwijzing naar de voorafgaande zin.

Dit document is het enige (dat of wat) de archivaris bewaard heeft.

Wat. Het enige is een onbepaald woord.

Dat is het efficiëntste (dat of wat) je kunt doen.

Wat. Het efficiëntste is een overtreffende trap.

 

LOL

Drs. Kipping legt Koot en Bie in dit filmpje op geheel eigen wijze het verschil tussen dat en wat uit:

 

Dat of wat?

Succes met deze tip!

 

Vond je dit een waardevol artikel, deel dit dan met anderen!

Andere gratis schrijftips

Meer schrijftips?

Ontvang elke maand een gratis tip van Petra.